Et introibo ad altare Dei, ad Deum, qui lætificat iuventutem meam

MINISTRANT

portal ministrantów posługujących w klasycznym rycie rzymskim

Czynności ministranta podczas mszy św. zwyczajnej

Strona główna

Biblioteka ministranta

Ministrantura

Ceremoniał

x. Gerard Szmyd

Uwagi i przepisy ogólne.

1. Ministrant winien umieć składać ręce, czynić znak krzyża, wykonywać wszystkie rodzaje wspomnianych ukłonów w sposób prze­pisany liturgią.

2. Chociaż w razie koniecznej potrzeby wolno mu służyć do mszy św. w sukniach świeckich, jest rzeczą pożądaną, by spełnia­jąc czynności kleryka, był odziany w sutannę i komżę.

3. Ministrant winien mieć obuwie czyste, ręce dobrze umyte, nie mieć ręka­wiczek na rękach ani nakrytej głowy.

4. Odnośnie do ukłonów ma się zastosować do tego, co o nich było wyżej powiedziane. Gdy służy do mszy św., powinien przy­klękać za każdym przejściem mimo środka ołtarza, choćby Najśw. Sakra­mentu nie było w tabernakulum.

5. Kiedy ma złożyć ukłon, powinien się za­trzymać i zwrócić do osoby lub przedmiotu, przed którym ma się ukłonić.

6. Podczas mszy św. ma zawsze zajmować miejsce po stronie przeciwnej do mszału i trzymać ręce złożone. Ma klęczeć zawsze na stopniu najniższym ołtarza, jeśli tych stopni jest więcej, a na posadzce, gdy jest tylko jeden stopień.

7. Gdy jedna jego ręka jest zajęta, drugą ma trzymać złożoną na piersi. Kiedy ma coś wykonać jedną ręką, winien posługiwać się przy tym zawsze ręką prawą.

8. Według przepisów Kościoła ministrant podczas mszy św. dzwonić powinien: na San­ctus (trzykroć, podwójnie uderzając dzwon­kiem); na Podniesienie Hostii i kie­licha (trzykroć za każdym razem), zaś w czasie Komunii wiernych raz przy otwar­ciu tabernakulum, a raz przy zamknięciu. (Po Komunii wiernych ministrant winien oddać ostrożnie do rąk kapłana powracają­cego do ołtarza patenę, a gdy ten zamyka tabernakulum, ma raz zadzwonić jak przy otwieraniu. Dzwonienie to dotyczy samego jedynie otwierania i zamykania tabernakulum, nie zaś obrzędów mszy św., tak że jeśli się ona odprawia przy ołtarzu, który tabernaku­lum nie posiada, lub jeżeli kapłan udziela Komunii św. wiernym z zakonsekrowanych w tym celu w czasie odprawianej mszy św. Komunikantów, wówczas na Komunię wier­nych podobnie jak przy Komunii kapłana w ogóle się nie dzwoni.)
   U nas w niektórych diecezjach istnieje zwy­czaj dzwonienia ponadto: raz, gdy bezpośre­dnio przed Konsekracją kapłan żegna Hostię, trzykroć, gdy kapłan przed Pater noster Ho­stią Najśw. błogosławi kielich i zlekka go pod­nosi, oraz na Komunię św. kapłańską, gdy kapłan, uderzając się w piersi, wypowiada sło­wa: Domine non sum dignus.

9. Gdy ministrant służy do mszy św. przed wystawionym w ołtarzu Najśw. Sakramentem, wówczas zachowuje następujące przepisy: Przy przyjściu i odejściu od ołtarza do zakrystii klęka na obydwa kolana, zaś w ciągu mszy św. przyklęka tylko na jedno kolano, zawsze na posadzce. Podobnie też na jedno tylko kolano przyklęka, gdy przystępuje do ołtarza z boku i odstępuje, np. podając ampułki, Nie całuje ich jednak ani żadnych rzeczy, jakie podaje wówczas kapłanowi. Do Lavabo, przy którym kapłan zwraca się twarzą do ludu, staje naprzeciwko niego. Nie dzwoni zupełnie ani na Sanctus ani na Podniesienie. Komunii zaś wiernych we mszy św. z wystawieniem Najśw. Sakramentu niema. Podobnie nie dzwoni nawet na Podniesienie w czasie wystawienia Najśw. Sakramentu nie tylko wówczas, jeżeli to ma miejsce przy tym ołtarzu, przy którym mini­strant służy do mszy św., lecz przy jakimkol­wiek innym. Nie dzwoni również, gdy służy do cichej mszy św. w czasie równoczesnej mszy św. śpiewanej lub w czasie procesji, np. w święto M. Boskiej Gromnicznej, w Niedzielę palmową itp. Jedynie wychodząc z zakrystii, uderza w dzwonek, by ludziom oznajmić mszę św., a także gdy równocześnie odprawia mszę św. biskup, chociażby to była msza cicha.

10. Ministrant ma odpowiadać wyraźnie, powoli, w sposób właściwy akcentując słowa. Należy czekać, aż kapłan skończy i dopiero wówczas dawać odpowiedzi. Starać się mówić tym samym tonem, co kapłan.

11. Gdy świece na ołtarzu gasną lub spły­wają, ministrant ma jak najspieszniej temu zapobiec. Postawę ma zachowywać zawsze skupioną i skromną, nie powinien odwracać głowy, by widzieć lub słyszeć, co się dzieje dookoła.

12. Gdy przenosi mszał, ma uważać, by nie kładł palców na jego kartkach. Gdy kapłan potrzebuje świecy do czytania z mszału, ministrant ma pamiętać o jej prze­noszeniu wraz z mszałem na jedną lub drugą stronę.

13. Podczas gdy służy do mszy św., a przy innym ołtarzu, choćby bliskim, jest czy to Podniesienie czy Komunia wiernych, nie ma ani się pochylać, lecz spełniać swój urząd stojąc, jeżeli on tego wymaga.

14. Kiedy kapłan powie „Flectamus Genua” przed Kolektą, ministrant klęcząc odpowiada „Levate”; gdy z jakiejś przyczyny wówczas stoi, na słowa te przyklęka tudzież odpowiada jak wyżej.

15. Choćby liczne były modlitwy (Kolekty), ministrant nie wstaje z miejsca w celu prze­niesienia mszału, dopiero po skończeniu Lekcji. Po każdej Lekcji niezmiennie ma odpowiadać „Deo gratis”, z wyjątkiem jedynej piątej Lekcji z proroka Daniela, czytanej wsobotęsuchedniową.

16. Jeśli w Epistole lub w Graduale, w Trak­tus lub Sekwencji znajdują się słowa, przy których kapłan przyklęka, ministrant, jeżeli wówczas stoi, przyklęka z kapłanem zwrócony do ołtarza.

17. To samo czyni na Ewangelię, wśród której należy przyklęknąć, jak np. w trzeciej mszy na Boże Narodzenie, przy słowach  „Et Verbum caro factum est”, albo w uroczystość Trzech Króli na słowa „procidentes adoraverunt eum”. Przyklęka zaś, zwrócony do mszału albo do Najśw. Sakramentu, jeśli jest wysta­wiony.

18. W W. Tygodniu, gdy we mszy św. czyta się Pasję (opis męki Pańskiej), nie żegna się i opuszcza „Gloria tibi Domine”, stoi jednakże jak na Ewangelię. Przyklęka wraz z kapłanem, zaś po przeczytaniu części następującej po Pasji mówi: „Laus tibi Chryste”. W niedzielę wielkanocną, tudzież w dnie następne aż do soboty włącznie, po słowach kapłana „Ite missa est, alleluja, alleluja”, od­powiada: „Deo gratias, alleluja, alleluja”.

19. W pierwszej i drugiej mszy w uroczystość Bożego Narodzenia i w Dzień Zaduszny ministrant nie służy celebransowi do puryfi­kacji, lecz kiedy ów palce sam obmyje w na­czyńku, wstaje i przenosi mszał na róg Epistoły. [reguła ta straciła na znaczeniu, z uwagi na skrócenie postu eucharystycznego]. Podobnie po pierwszej i drugiej mszy św. na Boże Narodzenie, gdy celebrans powie „Ite missa est” i w Dzień zaduszny po słowach: „Requiescant in pace” nie przenosi otwartego mszału, kapłan zostawia otwartym dla mszy następnej.

20. Ministrant powinien miłować całym sercem swój anielski urząd i corocznie dni kilka na to wybranych poświęcać rozważaniu, czy wszyst­kie powyższe przepisy liturgii św. starannie wy­pełnia, ażeby przez to ćwiczenie mógł się w nim coraz bardziej doskonalić.

MINISTRANTURA zawierająca przepisy liturgiczne dla ministrantów, akolitów i turiferarza wraz z tekstem mszy św. w języku łacińskim i polskim. Wydał ks. dr Gerard Szmyd, proboszcz kościoła św. Magdaleny we Lwowie, Lwów 1934, Nakładem autora.